Galicia reforza a vixilancia e a concienciación sobre a auga paragarantir a súa dispoñibilidade futura

Augas de Galicia, monitoriza 24 horas ao día a situación dos recursos hídricos e chama a un uso responsable deste ben finito

A auga é un recurso esencial para Galicia, motor da súa economía, parte central da súa cultura e elemento que define a súa paisaxe. Por iso, a Xunta de Galicia, a través de Augas de Galicia, mantén un sistema de vixilancia permanente dos recursos hídricos da Demarcación Hidrográfica Galicia-Costa.
Este territorio abrangue 12.990 km², con 14.700 quilómetros de ríos e acolle 2.070.645 habitantes en 182 concellos, máis da metade da poboación galega. O obxectivo é preservar este recurso fundamental fronte aos retos que supón o cambio climático e consolidar Galicia como un territorio que se pode considerar refuxio climático.
Desde xuño, Augas de Galicia publica periodicamente o boletín hidrolóxico que recolle a evolución dos recursos durante o ano hidrolóxico. Estes indicadores son especialmente relevantes en períodos como o verán, cando as condicións climatolóxicas son máis secas e a poboación aumenta de forma significativa nos concellos turísticos. “Monitorizamos as nosas masas de auga as 24 horas do día para anticiparnos a posibles situacións de seca ou escaseza e aplicar medidas proporcionadas”, apuntan desde a Consellería de Medio Ambiente e Cambio Climático, quen salientou que este seguimento permite adoptar decisións coordinadas con outras administracións.

Esta labor estrutúrase arredor do Plan de Seca 2021-2027, aprobado en 2022 como actualización do instrumento vixente desde 2013. O plan distingue entre seca prolongada, derivada de longos períodos de baixas precipitacións, e escaseza conxuntural, vinculada á dificultade de atender a demanda de auga. Para cada escenario empréganse indicadores técnicos que permiten activar as medidas axeitadas. A coordinación é esencial: ademais de Augas de Galicia, participan MeteoGalicia, Protección Civil, concesionarios de encoros e as administracións municipais, que son as responsables directas dos sistemas de abastecemento.
A planificación a nivel local resulta clave. Grazas ás axudas da Xunta, máis dun centenar de concellos contan xa con plans municipais de emerxencia fronte á seca, obrigatorios para os núcleos de máis de 20.000 habitantes. Estes documentos establecen indicadores específicos para cada termo municipal e recollen accións como a redución do baldeo de rúas, do rego de xardíns ou a posta en marcha de fontes alternativas de abastecemento cando sexa preciso.
En paralelo ao control e á planificación, a Xunta impulsa campañas de concienciación para promover un uso responsable da auga. As recomendacións diríxense ao conxunto da cidadanía. No ámbito doméstico, proponse reparar fugas en billas e cisternas, instalar dispositivos de aforro, aproveitar a auga da choiva, ducharse en lugar de bañarse, pechar a billa mentres se lavan os dentes ou utilizar programas de baixo consumo nos electrodomésticos. Na xardinaría e na agricultura, recoméndase regar en horas de menos calor, empregar sistemas de rego eficientes como o goteo e priorizar especies que requiran menos auga.
O sector industrial tamén é chamado a mellorar a eficiencia hídrica. Para iso, Augas de Galicia promove a implantación de sistemas que permitan reutilizar a auga nos procesos produtivos, reducir perdas por evaporación e formar ao persoal sobre o valor deste recurso. “Cada litro conta e todos podemos contribuír, desde a casa, no traballo ou no campo, a que Galicia siga dispoñendo de auga en cantidade e calidade suficientes”, engaden dende a consellería.

A sensibilización complétase con iniciativas dirixidas aos máis novos a través de actividades educativas e de divulgación. Estas campañas inciden en que, a pesar de que Galicia parte dunha situación mellor que a media estatal en termos de dispoñibilidade de auga, este recurso non é ilimitado. Tamén se invita a denunciar prácticas abusivas e a participar en programas de conservación do medio acuático.
A estratexia hídrica galega intégrase no conxunto de instrumentos de planificación da Xunta, como o Plan Hidrolóxico e o Plan de Xestión do Risco de Inundación, co obxectivo de asegurar a dispoñibilidade de auga para a poboación e minorar o impacto dos episodios extremos. Estes documentos teñen en conta o cambio climático e a necesidade de adaptar os sistemas de abastecemento e saneamento ás variacións nos réximes de precipitación.
Desde xuño e ata finais de setembro, os técnicos de Augas de Galicia intensifican a súa actividade para actualizar en tempo real o estado das masas de auga, dos encoros e das captacións de abastecemento. A información recompílase no portal web da entidade, onde se poden consultar os niveis de caudal, a situación das reservas e as recomendacións vixentes para cada unidade territorial. Esta transparencia facilita que a cidadanía e os operadores dispoñan de datos actualizados para planificar o seu consumo e actividade.
A Xunta lembra que a xestión eficiente da auga é unha responsabilidade compartida. As administracións teñen a obriga de planificar e dotar de infraestruturas, pero tamén é necesario que a sociedade adopte hábitos responsables. “Queremos que Galicia siga sendo recoñecida polo seu patrimonio natural e polos seus recursos hídricos, que son parte da nosa identidade e da nosa economía”, conclúen dende a consellería.
As actuacións de Augas de Galicia, xunto coa implicación dos concellos, do sector produtivo e da cidadanía, buscan asegurar que este ben finito siga estando dispoñible para as xeracións presentes e futuras. Galicia conta cunha ampla rede fluvial e cunhas condicións meteorolóxicas favorables, mais estas vantaxes non deben xerar confianza excesiva. O cambio climático e o incremento das necesidades de consumo obrigan a manter unha actitude de alerta permanente, planificar con rigor e fomentar unha cultura da auga asentada no respecto e na sustentabilidade.•